Info: Mínir sleggjudómar í bókakápurýnispúkk Fréttablaðsins fyrir jólin 2006
Þetta er pöntuð gagnrýni og skrifuð í upphrópanastíl eins og venja er með slíkar greinar
Þetta er pöntuð gagnrýni og skrifuð í upphrópanastíl eins og venja er með slíkar greinar
Í höggþungaröð – sú besta nr. 1 og sú fimmta besta nr. 5.
Síðar sú nr. 1. verst og sú nr. 5 nokkurn veginn fimm sinnum verri.
Ágætlega hannaðar bókakápur árið 2006:
1. Eitur fyrir byrjendur eftir Eirík Örn Norðdal. Gefin út af Nýhil.
Nýhil útgáfan skarar augljóslega langt framúr samkeppnisaðilum í útgáfu hvað varðar hönnun bókakápa í ár. Hver bókin frá Nýhil er annarri fegurri; bókin fer vel í hendi, það er gott að koma við hana; áferðin er bókaormavæn, teikningin á kápunni gefur fögur fyrirheit um góða kímnigáfu og bitastætt innihald. Síðast en ekki síst er leturmeðferð (innan sem utan) og prentun til fyrirmyndar.
(Nokkurn vegin það sama má segja um bækurnar Svavar Már & 20. öldin eftir Hauk Má Helgason og Fenrisúlfinn eftir Bjarna Klemenz. Þessar bækur eru í sömu útlitslínu en Eitur fyrir byrjendur skartar bestu kápunni í línunni vegna þess að þar tekst sérlega vel upp með myndgerð á titli – svo kemst ég að því um jólin hvort skáldverkið stendur undir þeim væntingum sem hönnuðurinn skapar mér.)
2. AÁBCDÐEÉFGHIÍJKLMNOÓPQRSTUÚVWXYÝZÞÆÖ eftir Óttar Martin Norðfjörð. Gefin út af Nýhil.
Þetta er ótrúlega falleg lítil ljóðabók. Kápan myndlýsir á nútímalegan hátt þeirri ýktu kerfishugsun sem liggur að baki kveðskapnum og sýnir mikla leikgleði í sömu andrá. Falleg og lýtalaus leturmeðferð ásamt sérdeilis góðri prentun. Tíðarandinn er yfir þessari sérlega vel gerðu bókakápu.
Svo varð þetta erfiðara:
3. Sér grefur gröf eftir Yrsu Sigurðardóttur. Gefin út af Veröld.
Ummm. Falleg ljóðræn kápa og klassísk uppsetning á letri sem er góð ef frá er talið bilið á milli Y og r í nafni höfundar. Blóðslett líkklæðið á kápunni sem hefur drukkið í sig ásjónu fallegrar konu er leyndardómsfullt, vel gert og sannfærandi. Mikið hefði samt verið gaman ef hendur tilvonandi lesenda hefðu notið sömu velvildar og augu með betri pappírsnotkun og prentun.
4. Sendiherrann eftir Braga Ólafsson. Gefin út af Máli og menningu.
Örugglega vandaðasta bókakápan á vegum Eddu í ár. Pappírinn er fallegur og þægilegur viðkomu, litir harmónera. Prentunin er ágæt og möguleikar í prentverki notaðar kápunni til framdráttar. Kápan passar sögunni áreiðanlega vel. Leturmeðferðin er þó ekki nógu góð; meginmálstextinn er jafnaður og götóttur sem er miður þar sem annað er einhvern veginn sallafínt og bókaormavænt.
5. Tryggðarpantur eftir Auði Jónsdóttur. Gefin út af Máli og menningu.
Stílhrein kápa og efnismeðferð. Myndskreyting á kápu skýrir sögnina í titilinum og letrið vinnur vel með heildarmyndinni.
(Af barnabókum má segja að barnaleg og sveitó leturmeðferð eyðileggur í undramörgum tilfellum kápur sem að öðru leiti eru góðar. Undantekningar á þessu eru (mjög) fljótt á litið bara tvær í ár: Stór skrímsli gráta ekki og kannski Sagan af undurfögru prinsessunni og hugrakka prinsinum hennar. Drekafræði, drekabókin mikla „eftir“ Dr. Ernest Drake er síðan skemmtilegt dæmi um mjög metnaðarfulla og fallega hönnun á barnabók.)
Verr hannaðar bókakápur árið 2006:
Því miður er hér af nógu að taka og í raun ekkert um það að segja nema oj, en leiðinlegt – gerum betur næst. En hér er listi yfir fimm (sex) kápur sem pirra mig sérstaklega eftir mína (tiltölulega lauslegu) athugun:
(1. Lifum lífinu hægar eftir Carl Honoré. Gefin út af Vöku Helgafelli.
Mesta fúskkápa ársins. Einstaklega ljót, illa gerð og ósannfærandi sem andlit bókverks fyrir fólk í leit að vitund sinni.)
2. 1 1/2 bók Hryllileg saga eftir Guðberg Bergsson. Gefin út af JPV.
Hvernig er hægt að gera höfundi sem þessum slíkan skaða? Þessi kápa er svo ótrúlega gömul og fúl – og einhvern veginn fráhrindandi í andleysi sínu og hráslaga að það er illa gert. Hryllileg kápa.
3. Íslensk bókmenntasaga gefin út af Máli og menningu.
Sögulega andlausar og leiðinlegar kápur og erfitt að trúa því að í íslenskri bókmenntaarfleifð megi ekki finna meiri andagift sem mætti þýða á myndmál. Trúlega hefur jafnræðisreglan borið hönnuðinn ofurliði.
4. Borðaði ég kvöldmat í gær? eftir Óskar Magnússon. Gefin út af Citizen Press.
Sjónræn truflun. Furðulegt leturval, hvítir hlemmar og „dropp shadow“ ofan á flata ljósmynd af tweed efni? Skil ekki upp né niður. Mér er sagt að hér sé á ferðinni smellin vísun í klæðaburð höfundar – en hvað veit ég. Ég þekki hann ekki.
5. Sá yðar sem syndlaus er eftir Ævar Örn Jónsson.
Þessi kápa er dauð eins og malbik. Flatneskjan og grámyglan er með ólíkindum og dapurleg tilraunin til að skapa dýpt í verkið með skugga undir klunnalegu letrinu. Formbyggingin er í lagi en fellur fyrir dauðagrímu heildarsvipsins. Prentunin er afleit.
6. Undir himninum eftir Eirík Guðmundsson. Gefin út af Bjarti.
Þessi kápa er sjúklega pirrandi í ljósi þess hve dásamlega þunglyndisleg kápan á 39 þrepum er. Bleikt og Eiríkur Undir Himninum Guðmundsson kryddað með hnyttnum viðsnúningsleik fyrir áhugasama. Þessi bleiki „kommersialismi“ veldur vanlíðan og leturmeðferðin er klunnaleg og kápan á allan hátt bara stórundarleg.
Að lokum; er ekki merkilegt hvað hugmyndin um að gera „commercial“ hönnun er að fara illa með suma útgefendur (Eddu, JPV, Vöku Helgafell...) hér á landi? Ég sting upp á andspyrnuhreyfingu (eða leynifélagi) bókaorma og höfunda til að koma í veg fyrir frekari slys og nískusyndir.
Síðar sú nr. 1. verst og sú nr. 5 nokkurn veginn fimm sinnum verri.
Ágætlega hannaðar bókakápur árið 2006:
1. Eitur fyrir byrjendur eftir Eirík Örn Norðdal. Gefin út af Nýhil.
Nýhil útgáfan skarar augljóslega langt framúr samkeppnisaðilum í útgáfu hvað varðar hönnun bókakápa í ár. Hver bókin frá Nýhil er annarri fegurri; bókin fer vel í hendi, það er gott að koma við hana; áferðin er bókaormavæn, teikningin á kápunni gefur fögur fyrirheit um góða kímnigáfu og bitastætt innihald. Síðast en ekki síst er leturmeðferð (innan sem utan) og prentun til fyrirmyndar.
(Nokkurn vegin það sama má segja um bækurnar Svavar Már & 20. öldin eftir Hauk Má Helgason og Fenrisúlfinn eftir Bjarna Klemenz. Þessar bækur eru í sömu útlitslínu en Eitur fyrir byrjendur skartar bestu kápunni í línunni vegna þess að þar tekst sérlega vel upp með myndgerð á titli – svo kemst ég að því um jólin hvort skáldverkið stendur undir þeim væntingum sem hönnuðurinn skapar mér.)
2. AÁBCDÐEÉFGHIÍJKLMNOÓPQRSTUÚVWXYÝZÞÆÖ eftir Óttar Martin Norðfjörð. Gefin út af Nýhil.
Þetta er ótrúlega falleg lítil ljóðabók. Kápan myndlýsir á nútímalegan hátt þeirri ýktu kerfishugsun sem liggur að baki kveðskapnum og sýnir mikla leikgleði í sömu andrá. Falleg og lýtalaus leturmeðferð ásamt sérdeilis góðri prentun. Tíðarandinn er yfir þessari sérlega vel gerðu bókakápu.
Svo varð þetta erfiðara:
3. Sér grefur gröf eftir Yrsu Sigurðardóttur. Gefin út af Veröld.
Ummm. Falleg ljóðræn kápa og klassísk uppsetning á letri sem er góð ef frá er talið bilið á milli Y og r í nafni höfundar. Blóðslett líkklæðið á kápunni sem hefur drukkið í sig ásjónu fallegrar konu er leyndardómsfullt, vel gert og sannfærandi. Mikið hefði samt verið gaman ef hendur tilvonandi lesenda hefðu notið sömu velvildar og augu með betri pappírsnotkun og prentun.
4. Sendiherrann eftir Braga Ólafsson. Gefin út af Máli og menningu.
Örugglega vandaðasta bókakápan á vegum Eddu í ár. Pappírinn er fallegur og þægilegur viðkomu, litir harmónera. Prentunin er ágæt og möguleikar í prentverki notaðar kápunni til framdráttar. Kápan passar sögunni áreiðanlega vel. Leturmeðferðin er þó ekki nógu góð; meginmálstextinn er jafnaður og götóttur sem er miður þar sem annað er einhvern veginn sallafínt og bókaormavænt.
5. Tryggðarpantur eftir Auði Jónsdóttur. Gefin út af Máli og menningu.
Stílhrein kápa og efnismeðferð. Myndskreyting á kápu skýrir sögnina í titilinum og letrið vinnur vel með heildarmyndinni.
(Af barnabókum má segja að barnaleg og sveitó leturmeðferð eyðileggur í undramörgum tilfellum kápur sem að öðru leiti eru góðar. Undantekningar á þessu eru (mjög) fljótt á litið bara tvær í ár: Stór skrímsli gráta ekki og kannski Sagan af undurfögru prinsessunni og hugrakka prinsinum hennar. Drekafræði, drekabókin mikla „eftir“ Dr. Ernest Drake er síðan skemmtilegt dæmi um mjög metnaðarfulla og fallega hönnun á barnabók.)
Verr hannaðar bókakápur árið 2006:
Því miður er hér af nógu að taka og í raun ekkert um það að segja nema oj, en leiðinlegt – gerum betur næst. En hér er listi yfir fimm (sex) kápur sem pirra mig sérstaklega eftir mína (tiltölulega lauslegu) athugun:
(1. Lifum lífinu hægar eftir Carl Honoré. Gefin út af Vöku Helgafelli.
Mesta fúskkápa ársins. Einstaklega ljót, illa gerð og ósannfærandi sem andlit bókverks fyrir fólk í leit að vitund sinni.)
2. 1 1/2 bók Hryllileg saga eftir Guðberg Bergsson. Gefin út af JPV.
Hvernig er hægt að gera höfundi sem þessum slíkan skaða? Þessi kápa er svo ótrúlega gömul og fúl – og einhvern veginn fráhrindandi í andleysi sínu og hráslaga að það er illa gert. Hryllileg kápa.
3. Íslensk bókmenntasaga gefin út af Máli og menningu.
Sögulega andlausar og leiðinlegar kápur og erfitt að trúa því að í íslenskri bókmenntaarfleifð megi ekki finna meiri andagift sem mætti þýða á myndmál. Trúlega hefur jafnræðisreglan borið hönnuðinn ofurliði.
4. Borðaði ég kvöldmat í gær? eftir Óskar Magnússon. Gefin út af Citizen Press.
Sjónræn truflun. Furðulegt leturval, hvítir hlemmar og „dropp shadow“ ofan á flata ljósmynd af tweed efni? Skil ekki upp né niður. Mér er sagt að hér sé á ferðinni smellin vísun í klæðaburð höfundar – en hvað veit ég. Ég þekki hann ekki.
5. Sá yðar sem syndlaus er eftir Ævar Örn Jónsson.
Þessi kápa er dauð eins og malbik. Flatneskjan og grámyglan er með ólíkindum og dapurleg tilraunin til að skapa dýpt í verkið með skugga undir klunnalegu letrinu. Formbyggingin er í lagi en fellur fyrir dauðagrímu heildarsvipsins. Prentunin er afleit.
6. Undir himninum eftir Eirík Guðmundsson. Gefin út af Bjarti.
Þessi kápa er sjúklega pirrandi í ljósi þess hve dásamlega þunglyndisleg kápan á 39 þrepum er. Bleikt og Eiríkur Undir Himninum Guðmundsson kryddað með hnyttnum viðsnúningsleik fyrir áhugasama. Þessi bleiki „kommersialismi“ veldur vanlíðan og leturmeðferðin er klunnaleg og kápan á allan hátt bara stórundarleg.
Að lokum; er ekki merkilegt hvað hugmyndin um að gera „commercial“ hönnun er að fara illa með suma útgefendur (Eddu, JPV, Vöku Helgafell...) hér á landi? Ég sting upp á andspyrnuhreyfingu (eða leynifélagi) bókaorma og höfunda til að koma í veg fyrir frekari slys og nískusyndir.